Communistisch of practice

In mijn vorige post gaf ik aan dat ik social networking, connectivism en knowledge brokering ging inleiden ten behoeve van kennismanagement. Ik heb dit nog even uitgesteld, vandaar een andere post.

Met de toenemende aandacht voor de web2.0 hype, zie ik steeds vaker beschrijvingen als ”democratizing the web”. Democratisering van het internet: “At last! … I think?” Tegenover de democratie staat veelal een totalitair regime, wat toch wel het bekendst is geworden als het communisme. Gedurende de koude oorlog stonden de democratische grootmacht (gepresenteerd door de Verenigde Staten) en de communistische grootmacht (gerepresenteerd door de voormalige Sovjet Republiek) lijnrecht tegenover elkaar in een ordinaire bavianenstrijd over de imaginaire omvang en dreiging van hun nucleaire wapenarsenaal, met als hoogtepunt natuurlijk de Cuban missile crisis waarin Kennedy Chroetsjov met zijn zeeblokkade terugonderhandelde naar zijn Sovjet regionen (Pipes, 2001). Ziedaar, de twee uitersten; met aan de ene zijde van het spectrum de democratie en aan de andere kant het communisme. Dus als het Internet momenteel gedemocratiseerd wordt, zou je verwachten dat we worden bevrijd van een, al dan niet bewust ervaren, communistische greep? Ofwel, we worden losgerukt uit ons totalitaire internetregime en geleidelijk doet de democratie zijn intrede. Hoera!

”Democratizing the web”. Het is belangrijk om te begrijpen wat er met deze term bedoeld wordt. Deze democratie op Internet slaat op de verschuiving van single-minded editor-driven content naar multi-minded user-driven content. Ofwel, waar eerst de betekenis van bepaald nieuws, de berichtgeving en de prioriteit vooral door redacteurs van elektronische bladen werden bepaald, zien we nu dat met de introductie van blogging, tagging en social bookmarking de eindgebruiker de redacteurspet kan opzetten en zijn eigen betekenis geven aan nieuws. Blogs zijn hier een prachtig voorbeeld van (immers ik doe er ook aan mee), die gebruikt worden als klankboord voor de mening van individuen. Met behulp van het taxonomische aspect van tagging zien we dat individuen zelf bepalen hoe zij berichten categoriseren. Vaak wordt er gesproken over betekenisgeving op social bookmarking sites, maar voor duidelijke betekenisgeving zijn tags te beperkt, waardoor het vaak een soort persoonlijke classificatie (=taxonomie) wordt van een site. Social bookmarking biedt niet alleen een tagging-functionaliteit, maar ook de mogelijkheid om jouw, voorheen lokale, favorieten met anderen te delen. Het lijkt erop of web2.0 de ideale manier zijn om Wenger’s (1998) communities of practice te verwezenlijken. Communities of practice zijn ”groepen van individuen die een gezamenlijk doel voor ogen hebben, wederzijds en gelijke betrokkenheid van het individu nastreven en een gezamenlijk gedeeld repertoire (ofwel referentiekader) hebben” (Wenger, 2002). De media-aandacht voor deze zogenaamde web2.0-toepassingen is overweldigend. En getuige de laatste overnamen van Yahoo en Google komen de nostalgische gevoelens van de Internethype rond de eeuwwisseling weer bovenborrelen (Techcrunch, 2006).

Maar wat is er nu democratisch aan deze ontwikkelingen als we kijken naar de definitie van democratie. Immers, een democratisch stelsel wordt gedefinieerd als “government by the people in which the supreme power is vested in the people and exercised directly by them or by their elected agents under a free electoral system” (USinfo, 2006). Deze definitie is afkomstig van de Amerikaanse Informatie Pagina en zoals wij/zij weten hebben Amerikanen altijd gelijk. Ofwel vrij vertaal naar het Nederland “een stelsel waarin burgers actief kiesrecht hebben om zich te laten vertegenwoordigen door een afgevaardigde”. Maar de vraag is of deze definitie ook van toepassing is op web2.0 communities. Als we de populaire dienst Digg.com onder de loep nemen, dan blijkt dat iedereen een link kan toevoegen en vervolgens kan door middel van stemmen de populariteit van die link vergroot worden. Wat we op social bookmarking sites zien is dat iedereen zijn links kan toevoegen en classificeren. Fantastisch, niet meer onder het juk van de in redacteurkleding vermomde proleten! “Burgers grijp uw sikkel en neem het recht in eigen hand! … Ieder individu heeft het recht om zichzelf te profileren op het Internet, we moeten delen, en iedereen heeft gelijke inbreng. … Burgers hebben direct invloed op wat er op de Internetagenda komt te staan”. Maar zijn juist de gelijke invloed van burgers, het delen van alles, de afbraak van institutionele apparaten die betekenis geven en de eigen directe invloed, in plaats van indirecte door middel van een afgevaardigde, geen eigenschappen van het communisme. Zie de definitie van het communisme. “An economic or political system based on the sharing of all work and property by the whole community?? (Brittish Library, 2006). De macht verlegen van de proleten (redacteuren) naar de boeren (individuen), het delen, communities is dat niet de onderliggende ideologie van web2.0?

Nu rijst misschien de vraag: “Is dit nu gewoon een syntactisch taalspelletje??? of “Veranderd dit nu iets aan de waarde van web2.0?”. Het antwoord op beide vragen is nee, het is gewoon een reflectie. Gewoon eens nadenken over de concepten en kritische vragen stellen ten opzichte van jezelf, leidt tot soms leuke (non)valide uitkomsten. Overigens ben ik mij ervan bewust dat de uitvoering van het communisme onmogelijk is en dat het altijd uitmond in een totalitair regime of een mislukking (vanuit een Westers denkkader). Marx (1848) beschrijf in zijn Communistisch Manifest, dat burgers een revolutie moeten aangaan om de regerende bourgeoisie uit hun functie te ontheffen, om zodoende de ”bevolking” te laten regeren. Lenin heeft getracht Marx” theorie een praktische invulling te geven, wat uiteindelijk is uitgemond in een totalitaire planeconomie met een staatsapparaat dat als onkruid woekerde. Waarbij de paranoïde Stalin ook de command-and-control met harde hand vertegenwoordigde. Desalniettemin, vertegenwoordigen web2.0 initiatieven toch een zeker communistisch gedachtegoed, naar mijn mening. Concluderend, zou de term ‘democratizing the web’ niet eerder moet zijn ”communistizing the web” of misschien nog toepasselijker ”marxing the web” (dat kan je tenminste ook in de kroeg na middernacht fatsoenlijk uitspreken).

• Marx, Karl, 1948. Het Communistisch Manifest. Pegasus: Amsterdam
• Pipes, Richard, 2001. Communism: A History. Modern Library: New York
• Wenger, Etienne, 1998. Communities of Practice: Learning, meaning, and identity. New York: Oxford University Press
• Wenger, Etienne, McDermott, Richard en Snyder, William M., 2002. Cultivating Communities of Practice: A Guide to Managing Knowledge. Harvard Business School Press: Boston